Waarom zetten we bij Cupp geen enkele espresso?
Bestel je bij Cupp een espresso, dan krijg je misschien iets anders dan je verwacht: geen kleine, enkele shot, maar een espresso die uit een dubbel filterbakje wordt gezet. En dat doen we niet alleen bij Cupp. Bij veel specialty coffee bars wordt standaard een dubbele espresso gezet.
Maar waarom? Kun je dan geen enkele espresso zetten?
Technisch gezien kan dat natuurlijk wel. Bij Cupp kun je ook gewoon een enkele espresso bestellen. Alleen zetten we die niet met een enkel filterbakje. We zetten onze espresso’s altijd met een dubbel filterbakje en serveren bij een enkele espresso ongeveer de helft van het gezette shot.
Waarom we hiervoor kiezen? Dat heeft alles te maken met de vorm van het filterbakje en de manier waarop water door de gemalen koffie stroomt. Hoe dat precies zit, leggen we je uit in deze blog.
Enkele vs. dubbele espresso
Op het eerste gezicht lijkt het alsof er vrij weinig verschil is tussen een enkele espresso en een dubbele espresso. Toch zit er meer verschil tussen de twee dan alleen de hoeveelheid koffie in je kopje. Een dubbele espresso is namelijk niet simpelweg twee enkele espresso’s die we bij elkaar hebben gegooid.
Bij een enkele espresso wordt traditioneel een kleinere hoeveelheid gemalen koffie gebruikt in een enkel filterbakje. Bij een dubbele espresso wordt een grotere hoeveelheid koffie gebruikt in een dubbel filterbakje. Daardoor verandert niet alleen de hoeveelheid koffie die uiteindelijk in je kopje terecht komt, maar ook de manier waarop de espresso wordt geëxtraheerd.
En precies die extractie is belangrijk voor de smaak van je espresso.
Wat is een filterbakje?
Een filterbakje is het kleine, uitneembare metalen zeefje waar de gemalen koffie in gaat. Het filterbakje zit in de filterdrager, die je vervolgens in de espressomachine plaatst.
Er bestaan verschillende soorten filterbakjes. Zol zijn er bakjes voor een enkele espresso en voor een dubbele espresso.
Een enkel filterbakje is ontworpen voor een kleinere hoeveelheid koffie, meestal ongeveer 7–10 gram. Een dubbel filterbakje bevat vaak rond de 16–20 gram, afhankelijk van de grootte van het bakje en de espresso-receptuur.
Op papier klinkt dat logisch: gebruik een klein bakje voor één espresso en een groter bakje voor twee. In de praktijk ligt het iets ingewikkelder.
Het grote verschil tussen de twee zit namelijk niet alleen in de grootte, maar vooral in de vorm van het bakje. Het enkele filterbakje loopt aan de onderkant schuin toe. Het bakje is bovenaan relatief breed, maar wordt naar beneden toe smaller. Een dubbel filterbakje is daarentegen veel rechter en heeft een groter en gelijkmatiger koffiebed.
En dat kleine verschil kan een grote invloed hebben op de manier waarop we onze espresso extraheren.
Waarom is de vorm van het filterbakje belangrijk?
Zoals je in deze blog kunt lezen, is het maken van een espresso in de basis een extractieproces. Wanneer heet water en gemalen koffie met elkaar in aanraking komen, neemt het water verschillende smaakstoffen en andere bestanddelen uit de koffie mee. Niet al deze stoffen komen tegelijkertijd vrij. Tijdens het extractieproces komen eerst vooral de zure smaken vrij, daarna de zoetere smaken en uiteindelijk steeds meer de bittere smaken.
Wanneer we een espresso zetten, zijn we daarom op zoek naar een mooie balans tussen zuren, zoet en bitters. Maar niet alleen de balans tussen deze smaken is belangrijk. We willen ook dat het water zo gelijkmatig mogelijk door het koffiebed stroomt, zodat we de verschillende delen van de koffie zo gelijkmatig mogelijk extraheren. Dit noemen we een evenredige extractie.
We willen voorkomen dat sommige delen van het koffiebed meer water krijgen dan andere delen. Wanneer het water zich niet gelijkmatig over het koffiebed verdeelt, worden sommige koffiedeeltjes nauwelijks geëxtraheerd, terwijl andere koffiedeeltjes juist veel meer water te verwerken krijgen. Uit de delen waar weinig water doorheen stroomt, worden relatief weinig smaakstoffen gehaald. Andere delen worden juist sterker geëxtraheerd, waardoor daar relatief veel smaakstoffen, waaronder bitters, vrijkomen.
Het resultaat kan een espresso zijn waarin verschillende delen van het koffiebed op een andere manier zijn geëxtraheerd. Dat proef je terug in het kopje: de espresso kan tegelijkertijd zuur én bitter smaken, terwijl de zoetheid en balans juist ontbreken.
En precies hier komen we bij het enkele filterbakje in de knel.
De vorm van het filterbakje maakt het verschil
Een dubbel filterbakje heeft relatief rechte wanden en een gelijkmatiger koffiebed. Hierdoor is het makkelijker om het water gelijkmatig door de gemalen koffie te laten stromen. Dat geeft ons meer controle over de extractie en maakt het eenvoudiger om keer op keer een vergelijkbaar resultaat te behalen.
Bij een enkel filterbakje is dat lastiger. Door de trechtervorm is het koffiebed onderin smaller dan bovenin. Hierdoor verandert de manier waarop het water door de koffie kan stromen. De verschillende delen van het koffiebed krijgen daardoor niet noodzakelijk dezelfde hoeveelheid water en worden niet altijd op dezelfde manier geëxtraheerd.
Dat betekent niet dat je met een enkel filterbakje geen lekkere espresso kunt zetten. Het betekent vooral dat het moeilijker is om een evenredige én consistente extractie te bereiken.
En juist die consistentie vinden we bij Cupp belangrijk. We willen dat je espresso niet alleen vandaag lekker is, maar dat we morgen en volgende week opnieuw een vergelijkbaar kopje kunnen serveren.
Waarom gebruiken we bij Cupp een dubbel filterbakje?
Bij Cupp kiezen we daarom bewust voor een dubbel filterbakje als basis voor onze espresso’s. De grotere en rechtere vorm van het bakje geeft ons een gelijkmatiger koffiebed en daarmee meer controle over de extractie.
Dat betekent niet dat we vinden dat een dubbele espresso per definitie beter is dan een enkele espresso. Het gaat ons vooral om consistentie en controle tijdens het zetten.
We kunnen met een dubbel filterbakje bovendien heel precies werken met verschillende variabelen, zoals:
- de hoeveelheid gemalen koffie;
- de maalgraad;
- de hoeveelheid espresso die we uit de machine halen;
- de extractietijd;
- de waterflow en druk.
Door deze variabelen goed op elkaar af te stemmen, zoeken we naar de balans die past bij de koffie die we op dat moment schenken.
Kan ik bij Cupp dan geen enkele espresso drinken?
Geen paniek: je kunt bij ons zeker een enkele espresso bestellen!
Alleen zetten we deze niet met een enkel filterbakje. We zetten onze espresso met een dubbel filterbakje en verdelen het gezette shot vervolgens over twee kopjes.
- Bestel je een dubbele espresso? Dan krijg je het volledige shot.
- Bestel je een enkele espresso? Dan serveren we ongeveer de helft van dat shot.
De andere helft hoeft gelukkig niet verloren te gaan. Die kunnen we gebruiken voor een andere bestelling, bijvoorbeeld een ijskoffie. En ook thuis kun je prima iets doen met een espresso die je overhoudt. Je kunt het shot bijvoorbeeld invriezen in een ijsblokjesvorm en later gebruiken voor een ijskoffie. Of je gebruikt het voor tiramisu of om zelf een koffielikeur te maken. En natuurlijk kun je er ook een espresso martini mee maken.
Zo gaat er geen lekkere koffie verloren én kunnen we tegelijkertijd werken met het filterbakje dat ons de meeste controle geeft over de kwaliteit en consistentie van onze espresso.
Is een dubbele espresso dan altijd beter?
Nee. Een dubbele espresso is niet automatisch beter dan een enkele espresso.
De kwaliteit van een espresso wordt bepaald door veel meer dan alleen de hoeveelheid koffie. Denk aan de koffie zelf, de branding, de maalgraad, de watertemperatuur, de extractietijd en natuurlijk de manier waarop de espresso wordt bereid. Maar wanneer je op zoek bent naar consistentie en controle, biedt een dubbel filterbakje in veel gevallen voordelen.
Daarom kiezen wij bij Cupp voor deze manier van werken. Niet omdat een enkele espresso niet kan, maar omdat we op deze manier de beste omstandigheden creëren om iedere espresso zo lekker en consistent mogelijk te zetten. Want uiteindelijk draait het daar natuurlijk om: een zo lekker mogelijke espresso in je kopje.
Meer leren over koffie?
Wil je meer weten over wat er precies gebeurt tijdens het zetten van een espresso? Of wil je zelf leren hoe je een goede espresso maakt? Bij onze espresso workshop duiken we in de wereld van extractie en leer je hoe je eenvoudig thuis met elke koffieboon een heerlijke espresso maakt.
Lees ook
Espresso afstellen: zo maak je thuis een perfecte espresso
